विदर्भाची खासियत ‘कढी गोळे’;ओल्या तुरीच्या दाण्यांपासून बनवा झणझणीत पारंपरिक पदार्थ
विदर्भातील पारंपरिक खाद्यसंस्कृतीमध्ये ‘कढी गोळे’ या पदार्थाला विशेष स्थान आहे. ओल्या तुरीच्या दाण्यांपासून तयार केलेले मसालेदार गोळे आणि आंबट ताकापासून बनवलेली खमंग कढी यांचा सुरेख संगम म्हणजे कढी गोळे. भाकरी किंवा भातासोबत खाल्ला जाणारा हा पदार्थ चविष्ट असून घरीही सहज तयार करता येतो. नेहमीच्या जेवणात काहीतरी वेगळे करून पाहायचे असेल, तर विदर्भाची ही पारंपरिक पाककृती नक्की करून पाहा.
साहित्य
गोळ्यांसाठी:
ओले तुरीचे दाणे १ वाटी (सुमारे १५० ते २०० ग्रॅम),
लसूण ६ ते ८ पाकळ्या,
हिरव्या मिरच्या २ ते ३,
जिरे १ चमचा,
बारीक चिरलेली कोथिंबीर अर्धी वाटी,
मीठ अर्धा चमचा किंवा चवीनुसार,
हळद एक चमचा
धनेपूड एक चमचा.
कढीसाठी:
आंबट ताक २ वाट्या (सुमारे ५०० मिली) किंवा दही १ वाटी (सुमारे २०० ग्रॅम)
पाणी १ ते १½ वाटी,
बेसन २ ते ३ मोठे चमचे (सुमारे २० ते ३० ग्रॅम),
तेल २ मोठे चमचे,
मोहरी अर्धा चमचा,
जिरे अर्धा चमचा,
मेथीदाणे पाव चमचा,
हिंग १ ते २ चिमूट,
कढीपत्ता ८ ते १० पाने,
हिरवी मिरची १ ते २ किंवा सुकी लाल मिरची १ ते २,
हळद पाव चमचा,
मीठ चवीनुसार
साखर अर्धा ते एक चमचा
सजावटीसाठी कोथिंबीर २ मोठे चमचे घ्यावी.
कढी गोळे बनवण्याची कृती
सर्वप्रथम ओले तुरीचे दाणे, लसूण, हिरव्या मिरच्या, जिरे, कोथिंबीर, हळद, धनेपूड आणि मीठ मिक्सरमध्ये घालून पाणी न टाकता जाडसर वाटून घ्या. मिश्रण खूप घट्ट वाटल्यासच थोडे पाणी वापरा. तयार मिश्रणाचे साधारण १० ते १२ लहान गोळे करून ताटात ठेवा.
आता एका भांड्यात ५०० मिली आंबट ताक आणि २० ते ३० ग्रॅम बेसन एकत्र घ्या. त्यात पाव चमचा हळद आणि चवीनुसार मीठ घालून मिश्रण गुठळ्या राहणार नाहीत अशा प्रकारे फेटून घ्या. ताकाऐवजी दही वापरत असल्यास एक वाटी दही साधारण १ ते १½ वाटी पाण्यात मिसळून घ्या.
पातेल्यात दोन मोठे चमचे तेल गरम करून त्यात अर्धा चमचा मोहरी, अर्धा चमचा जिरे, पाव चमचा मेथीदाणे, हिंग, कढीपत्ता आणि मिरची घालून फोडणी तयार करा. त्यात ताक-बेसनाचे मिश्रण ओता आणि मंद ते मध्यम आचेवर सतत ढवळत राहा. कढीला उकळी आल्यानंतर त्यात तुरीच्या दाण्यांचे गोळे अलगद सोडा. पातेल्यावर झाकण ठेवून मंद आचेवर साधारण १५ ते २० मिनिटे शिजवा. गोळे पूर्णपणे शिजले आहेत याची खात्री करा. कढी खूप घट्ट झाल्यास थोडे गरम पाणी घालता येईल. शेवटी आवश्यक असल्यास अर्धा ते एक चमचा साखर घालून चव संतुलित करा आणि वरून दोन मोठे चमचे चिरलेली कोथिंबीर पेरा.अशा प्रकारे तयार झालेले गरमागरम कढी गोळे ज्वारीच्या भाकरीसोबत किंवा वाफाळलेल्या भातासोबत सर्व्ह करा. आंबट-तिखट कढी आणि तुरीच्या दाण्यांच्या गोळ्यांमुळे या पारंपरिक विदर्भीय पदार्थाला खास चव मिळते.
टीप:
येथे एक वाटी म्हणजे साधारण २०० ते २५० मिली मापाचे भांडे आणि एक मोठा चमचा म्हणजे १५ मिली असे प्रमाण गृहीत धरले आहे.
स्रोत: तरुण भारत — मूळ बातमी वाचा.