ऑक्टोबर हीटमध्ये डिहायड्रेशन टाळण्यासाठी काय करावे?

ऑक्टोबर महिन्यात पावसाळा संपत असताना वातावरणात उष्णता आणि काही ठिकाणी आर्द्रता वाढते. या काळाला सामान्यतः “ऑक्टोबर हीट” असे म्हटले जाते. वाढलेल्या तापमानामुळे शरीरातून घाम अधिक प्रमाणात बाहेर पडतो आणि शरीरातील पाणी व क्षार कमी होऊ शकतात. त्यामुळे थकवा, अशक्तपणा, डोकेदुखी, चक्कर, तोंड कोरडे पडणे आणि डिहायड्रेशनचा त्रास होऊ शकतो. म्हणूनच या काळात पाणी, योग्य आहार आणि विश्रांती याकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.

१. तहान लागण्याची वाट पाहू नका

दिवसभर थोडे-थोडे पाणी पिण्याची सवय लावा. बाहेर पडताना पाण्याची बाटली सोबत ठेवा. खूप घाम येत असल्यास शरीरातील पाणी आणि इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता भरून काढण्यासाठी योग्य प्रमाणात ORS घेता येते.

२. नैसर्गिक द्रव पदार्थांचा आहारात समावेश करा

नारळपाणी, ताक, लिंबूपाणी, पातळ सूप आणि पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेली फळे शरीराला द्रव मिळवून देण्यास मदत करतात.

३. पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेली फळे व भाज्या खा

कलिंगड, खरबूज, मोसंबी, संत्री, काकडी यांसारख्या पदार्थांचा आहारात समावेश करता येतो.यामुळे शरीराला पाणी तसेच विविध जीवनसत्त्वे व खनिजे मिळतात.

४. हलका आणि सहज पचणारा आहार घ्या

ऑक्टोबर हीटमध्ये खूप जड, तेलकट किंवा मसालेदार पदार्थ टाळून साधा आणि संतुलित आहार घेणे योग्य.

उदा.

✅ मूगडाळ खिचडी

✅ वरण-भात

✅ पोळी-भाजी

✅ ताक-भात

✅ पालेभाज्या

✅ दुधी भोपळा, तोंडली यांसारख्या भाज्या

✅ हंगामी फळे

५. कोणते पदार्थ कमी करावेत?

या काळात अतितिखट, अतितेलकट आणि अतिखारट पदार्थ, फास्ट फूड, पॅकेज्ड स्नॅक्स, जास्त गोड शीतपेये आणि मद्यपान शक्यतो टाळावे. चहा-कॉफीचे अतिसेवनही टाळावे. विशेषतः उष्णतेत शरीराला पुरेसे पाणी मिळणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

६. आयुर्वेदिक दृष्टिकोन

आयुर्वेदानुसार उष्ण वातावरणात शरीरातील पित्ताची तीव्रता वाढण्याची प्रवृत्ती असू शकते. त्यामुळे ऋतूनुसार ताजा, हलका, पचायला सोपा आणि योग्य प्रमाणात द्रव असलेला आहार घेणे हितकारक मानले जाते.

७. शरीराला विश्रांती द्या

दुपारच्या कडक उन्हात अनावश्यक बाहेर जाणे टाळा. बाहेर काम असल्यास शक्यतो डोक्यावर टोपी/स्कार्फ वापरा, सावलीत विश्रांती घ्या आणि नियमितपणे द्रवपदार्थ घ्या.

डिहायड्रेशनची गंभीर लक्षणे ओळखा

खूप चक्कर येणे, अत्यधिक अशक्तपणा, संभ्रम, बेशुद्ध पडणे, सतत उलट्या होणे किंवा शरीराचे तापमान खूप वाढणे अशी लक्षणे दिसल्यास केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून राहू नये. तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.

निष्कर्ष

ऑक्टोबर हीटमध्ये आजार टाळण्यासाठी कोणताही एकच उपाय नाही. पुरेसे पाणी 💧 + संतुलित आहार 🥗 + नैसर्गिक द्रवपदार्थ 🥥 + उन्हापासून संरक्षण ☀️ + पुरेशी विश्रांती 🧘 हा उत्तम आरोग्याचा आधार आहे

स्रोत: तरुण भारत — मूळ बातमी वाचा.